Jak założyć niepubliczny zoz?

Prywatyzacja systemu ochrony zdrowia oznacza prywatyzację zarówno świadczeń, jak i prywatyzację sprzętu i budynków. Wstępem do pełnej prywatyzacji może być prywatyzacja usług lekarskich. Jednym ze sposobów prywatyzacji usług lekarskich jest utworzenie niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej. Ta forma świadczenia usług ma wiele zalet, szczególnie dla lekarzy podstawowej opieki zdrowotnej.

Zalety niepublicznego zoz-u

Założenie niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej ułatwia tworzenie zespołów lekarskich internistyczno-pediatrycznych, co umożliwia podpisanie umowy z kasą chorych na objęcie opieką lekarską danej populacji - bez konieczności zmiany specjalizacji. Ponadto ułatwia współpracę lekarzy, np. pełnienie dyżurów, organizowanie zastępstw, a także ułatwia zorganizowanie opieki pielęgniarek i położnych (w przypadku gdy usługi pielęgniarskie nie są kontraktowane oddzielnie).

Organizacja zoz-ów

Organizację i funkcjonowanie zakładów opieki zdrowotnej (zoz) reguluje ustawa z dnia 30 sierpnia 1991 r. o zakładach opieki zdrowotnej. Zgodnie z jej art. 1 ust. 1, zakładem opieki zdrowotnej jest wyodrębniony organizacyjnie zespół osób i środków majątkowych utworzony i utrzymywany w celu udzielania świadczeń zdrowotnych i promocji zdrowia.

Ustawa przewidziała dwie kategorie zakładów opieki zdrowotnej: publiczne i niepubliczne. Podstawowa różnica pomiędzy ww. kategoriami wynika z przyznania prawa do tworzenia zakładów publicznych i niepublicznych innym podmiotom.

Zgodnie z art. 8 ust. 1 ustawy, zakład opieki zdrowotnej może być utworzony przez: 1) naczelny lub centralny organ administracji rządowej, 2) wojewodę, 3) organ gminy lub związku międzygminnego (związku komunalnego), 4) Kościół lub związek wyznaniowy, 5) pracodawcę, 6) zakład ubezpieczeń, fundację, związek zawodowy, samorząd zawodowy lub stowarzyszenie, 7) inne krajowe albo zagraniczne osoby prawne lub osoby fizyczne, 8) spółkę nie mającą osobowości prawnej.

Jednak już w ust. 2 omawianego artykułu ustawodawca przesądził w sposób nie budzący wątpliwości, że publicznym zakładem opieki zdrowotnej jest zakład utworzony przez: 1) organ, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-3, 2) przedsiębiorstwo państwowe "Polskie Koleje Państwowe", 3) państwową uczelnię medyczną lub państwową uczelnię prowadzącą działalność dydaktyczną i badawczą w dziedzinie nauk medycznych. Natomiast niepublicznym zakładem opieki zdrowotnej jest zakład utworzony przez instytucje i osoby, o których mowa w ust. 1 pkt 4-8, z zastrzeżeniem ust. 2 pkt 2 i 3.

Podsumowując te przepisy, należy zauważyć, że rodzaj zoz zależy od tego, kto jest jego organem założycielskim. Jeśli jest to: organ administracji państwowej, wojewoda, organ gminy lub związku gmin, PKP, państwowa uczelnia medyczna jest to publiczny zakład opieki zdrowotnej. W przypadku niepublicznych zakładów opieki zdrowotnej organami założycielskimi mogą być: Kościół, fundacja, stowarzyszenie, związek zawodowy i samorząd zawodowy, zakład ubezpieczeń, krajowa lub zagraniczna osoba prawna lub fizyczna. Trzeba również zwrócić uwagę na zastrzeżenie umieszczone w pkt 7 ust. 1 omawianego artykułu, które wskazuje, że niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej nie może utworzyć placówka publiczna.

Forma spółki

Niepubliczny zoz może być powołany przez każdą osobę fizyczną i prawną. Można go prowadzić osobiście bądź wspólnie z innymi osobami fizycznymi, w postaci jednej spośród wymienionych poniżej typów spółek osobowych:

a) spółki cywilnej (art. 860 - 875 k.c.)

b) spółki jawnej (art. 75 - 142 k.h.),

c) spółki komandytowej (art. 143 - 157 k.h.),

lub w postaci spółki posiadającej osobowość prawną:

a) spółki z ograniczą odpowiedzialnością (art. 158 - 306 k.h.),

b) spółki akcyjnej (art. 307 - 490 k.h.).

Jednak gdy ma on być rodzajem grupowej praktyki lekarskiej, najlepszą formą organizacyjną stanowiącą jego podstawę jest spółka: z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółka cywilna. Zresztą, jak wynika z pobieżnych obliczeń wojewody mazowieckiego, są to najczęstsze formy organizacyjne niepublicznych zoz.

Różnice pomiędzy spółką cywilną a spółką z ograniczoną odpowiedzialnością wynikają z podstaw prawnych. Sposób zakładania i funkcjonowania spółki cywilnej określa kodeks cywilny. Natomiast zasady działania spółek handlowych, w tym spółki z o.o. regulują przepisy kodeksu handlowego.

Statut

Do czasu rozpoczęcia działalności przez niepubliczny zoz konieczne jest wypełnienie pewnych wymagań określonych w art. 9-11 i art. 13 ww. wspomnianej ustawy o zoz-ach. I tak w pierwszej kolejności podmiot tworzący niepubliczny zoz jest zobowiązany, na podstawie art. 11 ust. 3, nadać mu statut. Treść statutu musi zawierać przynajmniej: nazwę odpowiadającą zakresowi świadczeń zdrowotnych, cel i zadania zakładu, siedzibę i obszar działania, rodzaj i zakres udzielanych świadczeń zdrowotnych oraz organy zakładu i strukturę organizacyjną i formę gospodarki finansowej.

Kierownik niepublicznego zoz-u

Niepubliczny zakład opieki zdrowotnej powinien również posiadać kierownika. Kierownikiem zakładu może być tylko i wyłącznie osoba posiadająca prawo wykonywania zawodu lekarza, dyplom i specjalizację oraz przynajmniej 5-letni staż w zawodzie. Dokument powołujący kierownika oraz oświadczenie wybranej osoby o przyjęciu obowiązków kierownika należy złożyć wraz wnioskiem o rejestr. Do wniosku o rejestr należy również dołączyć: prawo wykonywania zawodu, kopię dyplomu lekarskiego oraz kopię dyplomu specjalizacyjnego kierownika zakładu.

Pomieszczenia

Następnym krokiem jest zapewnienie odpowiednich pomieszczeń, w których miałyby być udzielane świadczenia zdrowotne. Pomieszczenia i tytuł prawny do pomieszczeń są niezbędne do rejestracji niepublicznego zoz-u. Związane jest to z tym, że niepubliczny zoz musi posiadać siedzibę, której pełny adres zostanie wpisany do rejestru. Tak więc ubiegając się o wpis do rejestru, trzeba również przedstawić dokument stwierdzający prawa do lokalu, w którym znajduje się zakład. Może to być umowa najmu, dzierżawy czy też dokument własności.

W praktyce tą podstawową formą korzystania z pomieszczeń jest umowa najmu. Jest to szczególnie ważna umowa, gdy niepubliczny zakład opieki zdrowotnej ma korzystać z pomieszczeń np. szpitala lub przychodni, czyli publicznego zakładu opieki zdrowotnej. Potrzebna jest wtedy zgoda nie tylko dyrektora obiektu, ale również organu, który założył ten publiczny zakład opieki zdrowotnej, tj. powiatu, gminy, sejmiku samorządowego województwa.

SANEPID

Szczegółowe wymagania techniczne i sanitarne ww. pomieszczeń, w których w przyszłości miałyby być udzielane świadczenia zdrowotne, określone zostały w rozporządzeniu ministra zdrowia i opieki społecznej z 21 września 1992 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 74, poz. 366, z 1993 r. nr 16, poz. 77 i z 1994 r. nr 26, poz. 95) oraz rozporządzenie ministra zdrowia i opieki społecznej z 27 lutego 1998 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 37, poz. 214).

Dwa zaświadczenia z terenowej stacji sanitarno-epidemiologicznej, jedno dotyczące warunków sanitarnych lokalu, drugie aparatury medycznej, którą posiada zakład, wraz z wykazem tej aparatury należy dołączyć do wniosku o wpis do rejestru.

Pracownicy

Warto zauważyć, że w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o zoz-ach w zakładzie opieki zdrowotnej świadczenia zdrowotne mogą być udzielane wyłącznie przez osoby wykonujące zawód medyczny oraz spełniające wymagania zdrowotne określone w odrębnych przepisach. Zatem podmiot tworzący niepubliczny zoz musi również, zgodnie z art. 13 ust. 1, przedstawić przy rejestracji listę przyszłych pracowników. Pracowników należy podzielić według kryteriów określonych w załączniku do rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 21 marca 1998 r. zmieniającego rozporządzenie w sprawie rejestru zakładów opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 41, poz. 240). Według tych przepisów pracowników dzielimy na następujące grupy zawodowe: lekarze (w tym lekarze specjaliści), lekarze stomatolodzy, farmaceuci, analitycy medyczni, psycholodzy, magistrzy rehabilitacji ruchowej, inny personel z wyższym wykształceniem, pielęgniarki (w tym magistrzy pielęgniarstwa), położne, technicy dentystyczni, technicy farmaceutyczni, technicy (laboranci) analityki medycznej, technicy (laboranci) elektroradiologii, technicy fizjoterapii, technicy radiolodzy, instruktorzy terapii zajęciowej, pozostały personel medyczny. Wypełniając wniosek o wpis zakładu opieki zdrowotnej do rejestru niepublicznych zoz-ów, trzeba również podać liczbę pracowników (stan w dniu rejestracji) oraz pracowników zatrudnionych na pełnym i niepełnym etacie, a także osoby na stanowiskach kierowniczych.

Wymagane dokumenty

PRZYKŁAD: JAK ZAREJSTROWAĆ NIEPUBLICZNY ZAKŁAD OPIEKI ZDROWOTNEJ NA BAZIE SPÓŁKI?

1. Zawiązać spółkę w sposób przewidziany prawem i sporządzić umowę spółki na piśmie.

2. Podjąć uchwałę o utworzeniu niepublicznego zakładu opieki zdrowotnej.

3. Nadać zakładowi statut.

4. Powołać kierownika zakładu (z co najmniej pięcioletnim stażem pracy).

5. W przypadku, gdy niepubliczny zakład będzie funkcjonował w oparciu o pomieszczenia i sprzęt dzierżawiony od zakładu publicznego, uzyskać pozwolenie dyrektora tego zakładu i jego organu założycielskiego (najczęściej powiat lub gmina) na taką dzierżawę.

6. Uzyskać opinię sanepidu o spełnieniu wymagań fachowych i sanitarnych, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej.

7. Sporządzić aktualny wykaz aparatury medycznej stanowiącej wyposażenie zakładu.

8. Zatrudnić personel zakładu - na podstawie umowy o pracę lub umowy cywilnoprawnej.

9. Uzyskać REGON.

10. Zarejestrować zakład w urzędzie wojewódzkim.

11. Wniosek o wpis do rejestru składa kierownik lub osoba pełniąca obowiązki kierownika zakładu. Wniosek, czyli podanie do wojewody wraz z opłatą skarbową w wysokości 50 zł. Wypełnia się również tzw. wniosek komputerowy, czyli załącznik do rozporządzenia ministra zdrowia i opieki społecznej z 21 marca 1998 r., który należy złożyć w dwóch egzemplarzach.

12. Do wniosku należy dołączyć odpisy dokumentów:

. statut zakładu - w dwóch egzemplarzach,

. aktualny wykaz aparatury (jak w pkt 7) - w dwóch egzemplarzach,

. opinię sanepidu (jak w pkt 6) - w dwóch egzemplarzach,

. umowę spółki,

. uchwałę o powołaniu zakładu,

. uchwałę o powołaniu kierownika zakładu,

. prawo wykonywania zawodu, kopię dyplomu lekarskiego, kopię dyplomu specjalizacyjnego kierownika zakładu,

. dokument potwierdzający zgodę na dzierżawę sprzętu i pomieszczeń (jak w pkt 5)

. dokument nadania REGON-u (po otrzymaniu decyzji z rejestru wojewody)

Wpis do rejestru

Zatem po dokonaniu przedstawionych powyżej czynności i zebraniu wszystkich wymaganych dokumentów, ostatnim elementem niezbędnym do rozpoczęcia działalności jest uzyskanie wpisu do rejestru zakładów opieki zdrowotnej prowadzonej przez wojewodę. Wynika to z art. 12 ust. 1 ustawy o zoz-ach, który stwierdza, że zakład opieki zdrowotnej może rozpocząć działalność dopiero po uzyskaniu wpisu do rejestru. Rejestr jest jawny i dostępny do wglądu dla osób trzecich. Rejestr zakładów opieki zdrowotnej mających siedzibę na obszarze województwa prowadzi wojewoda, z wyjątkiem niektórych zakładów opieki zdrowotnej, np. szpitali klinicznych i instytutów, których rejestr prowadzi minister zdrowia i opieki społecznej.

Tak więc generalną zasadą jest, że zakład opieki zdrowotnej, którego jednostki organizacyjne są zlokalizowane na obszarze więcej niż jednego województwa, podlega wpisowi do rejestru w województwie, w którym mieści się siedziba zakładu.

Decyzja administracyjna

Podstawą wpisu do rejestru jest stwierdzenie przez organ prowadzący rejestr, że zakład opieki zdrowotnej spełnia wyżej omówione wymagania. Wpis do rejestru, odmowa wpisu lub skreślenie z rejestru następuje w formie decyzji administracyjnej. Zgodnie z kodeksem postępowania administracyjnego, organ dokonujący wpisu ma miesiąc czasu na podjecie decyzji o wpisie lub odmowie wpisu. Jednak praktycznie na rejestr niepublicznego zoz-u w województwie mazowieckim obecnie czeka się tylko tydzień - powiedziała "Gazecie Medycznej" Barbara Łukaszewska, starszy inspektor w Urzędzie Wojewódzkim w Warszawie.

Wyraźnie należy odróżnić rejestr wojewody, do którego musi być wpisany każdy zakład opieki zdrowotnej, nie tylko niepubliczny, od sądowego rejestru samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej. Konsekwencją wpisu do rejestru sądowego jest nabycie osobowości prawnej. Natomiast wpis do rejestru wojewody jest czynnością czysto ewidencyjną i nie pociąga za sobą żadnych zmian w zakresie osobowości prawnej niepublicznego zoz-u.

Zmiany w rejestrze

Organ prowadzący rejestr zawiadamia wojewodę o wpisie do rejestru zakładu opieki zdrowotnej dokonywanym i o wszystkich zmianach w rejestrze odnoszących się do zakładu opieki zdrowotnej oraz jego jednostek organizacyjnych, które prowadzą działalność na obszarze tego województwa. Istnieje również możliwość, aby niepubliczny zakład opieki zdrowotnej zmienił zakres udzielanych świadczeń, np. poszerzenie zakresu świadczeń o nowe usługi, wynajęcie dodatkowych pomieszczeń oraz przyjęcie nowych pracowników. Jednak o tych wszystkich zmianach, które powstały po wpisie do rejestru, a dotyczą danych zawartych w rejestrze, zakład opieki zdrowotnej obowiązany jest zgłosić organowi prowadzącemu wpis w terminie 14 dni od dokonania zmiany, pod rygorem cofnięcia decyzji. Przy dokonywaniu zmian należy uiścić opłatę skarbową w wysokości 20 zł.

Wykreślenie z rejestru

Niepubliczny zakład opieki zdrowotnej obowiązany jest zgłosić organowi prowadzącemu rejestr zamiar zaprzestania działalności z jednoczesnym wskazaniem terminu wykreślenia zakładu z rejestru. Poza tym organ prowadzący rejestr może sam podjąć decyzję o wykreśleniu zakładu z rejestru, jeżeli zakład opieki zdrowotnej w całym zakresie lub w części swojej działalności przestał odpowiadać określonym wymaganiom albo narusza przepisy ustawy lub zostało stwierdzone naruszenie przepisów o wykonywaniu zawodów medycznych albo w sposób rażący narusza statut.

Iwona Wrześniewska-Wal