1. Przejdź do menu
  2. Przejdź do treści
  3. Przejdź do stopki

Ponadczasowe prawdy etyczne? – konferencja „Kodeks Etyki Lekarskiej wobec wyzwań współczesności”

Lekarze i prawnicy podjęli dyskusję na temat aktualności i przejrzystości zapisów Kodeksu Etyki Lekarskiej. Głosy tej debaty nie milkną do dziś. 7 października 2016 r. w Gnieźnie ponad 300 osób pochyliło się nad treściami zawartymi w Kodeksie, któremu wierność ślubują lekarze i lekarze dentyści. Wśród dyskutantów nie zabrakło profesorskich autorytetów w dziedzinie medycyny, prawa i filozofii, a także przedstawicieli lekarskiego samorządu: prezesów okręgowych rad lekarskich, rzeczników odpowiedzialności zawodowej i lekarzy działających w sądach lekarskich. Uczestnicy spotkania zwracali uwagę na uniwersalność oraz powszechność norm etycznych deklarowanych w zbiorze lekarskich praw i obowiązków, a także zgłaszali problemy interpretacyjne niektórych artykułów KEL.

Prowadzący konferencję profesor Jędrzej Skrzypczak z UAM, przytoczył historię kodyfikacji norm etycznych, zgodnie z którymi postępowali lekarze i lekarze dentyści od czasów starożytnych do dziś. Podkreślił, że współcześnie obowiązujący w Polsce Kodeks Etyki Lekarskiej to nie tylko deklaracja określonej postawy etycznej, ale również podstawa prawna regulująca odpowiedzialność zawodową lekarzy.
Drugi gospodarz obrad, profesor Andrzej Wojnar z WSF przypomniał, że jego zdaniem nowelizacja przepisów KEL nie jest koniecznością, a zbiór zasad obowiązujących lekarzy powinien odznaczać się dość dużym stopniem ogólności.
Prezes Naczelnej Rady Lekarskiej, doktor nauk medycznych Maciej Hamankiewicz zaznaczył, że każdy lekarz jest odbiorcą praktycznym Kodeksu Etyki Lekarskiej, czyli takim, który wczuwa się w Kodeks i przedkłada jego zapisy na życie codzienne. Przypomniał, że kwestie etyczne są przedmiotem ostatnich wydarzeń społecznych, orzeczeń sądowych, wyroków Trybunału Konstytucyjnego oraz nowych rozwiązań prawnych, zwłaszcza tych traktujących o klauzuli sumienia i tajemnicy lekarskiej. - Ostatnia zmiana prawa dokonana przez Ministra Sprawiedliwości powoduje, że według tego prawa tajemnica lekarska po śmierci chorego ma nie obowiązywać. Co więcej, tajemnicę lekarz ma ujawniać na żądanie osoby bliskiej, a wiele można by dyskutować, kto jest osobą bliską i jaki ma interes w tym, aby mu wyjawić wszystkie tajemnice jakie miał za życia ten pacjent. A tymczasem lekarz przyrzeka dochować tajemnicy lekarskiej nawet po śmierci chorego. Naczelna Rada Lekarska musiała zadecydować o skierowaniu sprawy do Trybunału Konstytucyjnego. Swoje wystąpienie Prezes NRL Maciej Hamankiewicz zakończył porównaniem Kodeksu Etyki Lekarskiej do Skały Lwa, wokół której przechodzą tajfuny, a ona jest nienaruszalna, utrzymując na swoim szczycie zabudowania. - Kodeks musi być dla nas taką skałą, na której będziemy budowali to, co jest w moim przekonaniu najistotniejsze przy wykonywaniu naszego zawodu, to bycie: lekarzami, ludźmi, humanistami wobec cierpienia chorego.
Doktor Bartosz Hordecki z UAM, zawodowo zajmujący się prawem, politologią i filozofią, retorycznie zapytał zgromadzonych o współczesnych mistrzów, których młode pokolenia lekarzy i lekarzy dentystów chcą naśladować i którym w przyrzeczeniu lekarskim ślubują wdzięczność i szacunek. Zwrócił uwagę na konieczność odbudowania relacji Mistrz-Uczeń w dzisiejszym procesie nauczania.
Podstawa rozważań profesora i lekarza Krzysztofa Linke z UMP to dylematy etyczne, z którymi muszą się mierzyć medycy w kontaktach z pacjentami. Przedstawiał recepty postępowania w sytuacjach moralnie trudnych, ordynowane lekarzom przez Kodeks Etyki Lekarskiej. Szczególnie skrupulatnie wyjaśniał wszystkie wątpliwości związane z powoływaniem się medyków na klauzulę sumienia. Akcentował również rolę izb lekarskich jako strażników norm zawartych w KEL.
Doktor nauk medycznych Konstanty Radziwiłł, Minister Zdrowia, zwrócił uwagę na inny aspekt pracy lekarza i lekarza dentysty, a mianowicie na ich związki z przemysłem. Minister podkreślał, że z natury rzeczy współpraca medycyny i przemysłu jest nieunikniona, jednak obie strony powinny kierować się w tej współpracy powszechnymi normami etyki. Skomentował również konkretne przykłady takich relacji. - Lekarz nie powinien przyjmować korzyści od przedstawicieli przemysłu medycznego, jeżeli może to ograniczyć obiektywizm jego opinii zawodowych lub podważyć zaufanie do zawodu lekarza – wielokrotnie podkreślał.
Autorytet w dziedzinie prawa, profesor Jacek Sobczak, Prodziekan Wydziału Prawa SWPS, Sedzia Sądu Najwyższego wskazał, że „tajemnica lekarska ma charakter tajemnicy zawodowej i jest gwarancją praw pacjenta. Z punktu widzenia prawnego i etycznego zachowanie tajemnicy jest obowiązkiem lekarza”. Profesor omówił normy i przepisy regulujące tę kwestię, powołując się na Kodeks Etyki Lekarskiej oraz Konstytucję. Zwrócił uwagę, że wedle nowych rozwiązań prawnych lekarz może ujawnić tajemnicę lekarską dotyczącą zmarłego pacjenta (nawet jeśli ten za życia wyrażał stanowczy sprzeciw) na wniosek osoby pacjentowi bliskiej. Wskazał problem interpretacyjny, o którym mówił wcześniej Prezes NRL Maciej Hamankiewicz - kim właściwie jest osoba bliska?
Prawnik i profesor Teresa Gardocka – Prorektor Uniwersytetu SWPS omówiła z kolei problemy etyczne związane z transplantologią oraz modyfikacjami, których naukowcy dokonują w obrębie ludzkiego genomu. Zwracała uwagę na aspekty medyczne i prawne tych zagadnień. Podczas konferencji odczytano również wykład nieobecnej profesor Joanny Haberko – Prodziekana Wydziału Prawa UAM, zawodowo związanej z naukami prawnymi. Wypowiedź dotyczyła ludzkiej prokreacji oraz zagadnień początków ludzkiego życia.
Profesor i specjalista w zakresie prawa medycznego Monika Urbaniak oraz lekarz i profesor Szczepan Cofta z UMP wspólnie podkreślali z kolei, jak istotna w pracy lekarza jest autonomia podejmowanych przez niego decyzji terapeutycznych, ale również prymat decyzji pacjenta w tym zakresie. Zaznaczyli, że czynności medyczne ograniczone powinny zostać przez lekarza do czynności rzeczywiście niezbędnych. Podkreślali, że lekarz wybiera jedynie metody, których zastosowanie proponuje pacjentowi, ale to on ostatecznie decyduje. Brak zgody pacjenta, jego sprzeciw, jest dla lekarza wiążący.
Eksperckie dyskusje były wielowątkowe. Pozwoliły spojrzeć na Kodeks Etyki Lekarskiej jako na zbiór ponadczasowych prawd etycznych.

BRP/NIL


Nasze zaproszenie przyjęli goście:

Minister Zdrowia Konstanty Radziwiłł
Prymas Polski Ks. Abp Wojciech Polak
Wicewojewoda Wielkopolski Marlena Maląg
Dyrektor Departamentu Zdrowia Urzędu Marszałkowskiego Województwa Wielkopolskiego w Poznaniu Maciej Sytek
Wiceprezydent miasta Gniezna Jarosław Grobelny
Pan Profesor Michał Musielak – Prorektor Uniwersytetu Medycznego im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu
Profesor Piotr Dzięgiel, Prorektor ds. dydaktyki, Katedra i Zakład Histologii i Embriologii Uniwersytetu Medycznego im. Piastów Śląskich we Wrocławiu
Ks. Dr Adam Sikora – Delegat księdza Arcybiskupa Metropolity Stanisława Gądeckiego
Ks. Arkadiusz Zawistowski z Krajowego Duszpasterstwa Służby Zdrowia
Pan Profesor Mariusz Klencki – Dyrektor Centrum Egzaminów Medycznych
Pan Profesor Waldemar Kostewicz – Prezes Polskiego Towarzystwa Lekarskiego i Polskiego Towarzystwa Angiologicznego
Pan Profesor Zbigniew Bartuzi – Prezes Polskiego Towarzystwa Alergologicznego
Pan Profesor Jerzy Majkowski – Prezes Federacji Polskich Towarzystw Medycznych
Pan Profesor Jerzy T. Marcinkowski – Prezes Polskiego Towarzystwa Higienicznego
Pan Doktor Wojciech Jernajczyk – Prezes Polskiego Towarzystwa Badań nad Snem
Pani Profesor Honorata Shaw – Wiceprezes Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego
Pan Profesor Piotr Pruszczyk – Sekretarz Polskiego Towarzystwa Kardiologicznego
Pani Zofia Małas – Prezes Naczelnej Izby Pielęgniarek i Położnych
Pan Rafał Fronczek– Prezes Krajowej Rady Komorniczej
Pani Bożena Janicka – Prezes Porozumienia Pracodawców Ochrony Zdrowia i Prezes Oddziału Wielkopolskiego Stowarzyszenia Kolegium Lekarzy Rodzinnych w Polsce
Pan Doktor Bogusław Grabowski – Wiceprezes Krajowej Izby Diagnostów Laboratoryjnych
Pani Ewa Szypowicz – Przewodnicząca Zarządu Wielkopolskiego Oddziału Krajowej Izby Doradców Podatkowych
Pan Olgierd Dziekoński – Doradca Prezesa Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa
Pani Danuta Gawęcka - Sekretarz Krajowej Rady Polskiej Izby Inżynierów Budownictwa
Pani Mecenas Katarzyna Golusińska – Sekretarz Okręgowej Rady Adwokackiej w Poznaniu
Janusz Szulik Prezes Zarządu TU INTER Polska S.A., TU INTER-ŻYCIE Polska S.A. oraz INTER Assistance Sp. z o.o.


Opinie, komentarze

Na wstępie muszę podziękować Prezesowi NRL dr. Maciejowi Hamankiewiczowi i Prezesowi WIL dr. Krzysztofowi Kordelowi za organizację i przeprowadzenie w Gnieźnie uroczystości włączającej się w obchody 1050 rocznicy Chrztu Polski. Od 1050 lat jesteśmy w nowoczesnej Europie. Oczywiście dziękując Prezesom wiem, że wszelkie uwagi dotyczące organizacji, przebiegu, oprawy kierować należy do pracowników. Szczególne podziękowania zatem dla Dyrektora WIL Marka Saja i Jego Zespołu, który w każdej chwili był do naszej dyspozycji. A zawartość? Mogę tylko stwierdzić, że do mnie napłynęło kilkadziesiąt niezasłużonych pochwał i pozytywnych relacji. Osobistych i telefonicznych. W sprawie dobranych tematów obu konferencji i ich poziomu. Dziękuję zatem raz jeszcze Wykładowcom. A przecież słuchaliśmy i dyskutowaliśmy o tym co najistotniejsze i dopasowane do miary uroczystości. O Kodeksie Etyki Lekarskiej, o lekarskiej tajemnicy, o przemijaniu, o dzieleniu się sobą. Zachęcam do lektury sprawozdań. A Tym, którzy zaszczycili nas swoją obecnością po prostu dziękuję.
Grzegorz Wrona

W ciągu 6 kadencji działalności mojej jako zastępcy bywałam na wielu konferencjach, ale muszę przyznać, ze ta jeśli można tak powiedzieć zrobiła na mnie " wrażenie". Wykłady drugiego dnia dotyczące czegoś dla nas dotychczas świętego, bo tajemnicy lekarskiej były naprawdę wspaniałe, zarówno prof. Gardockiej jak i prof Sobczaka. W sposób, prosty i przystępny z odrobiną humoru pokazały nam i w miarę możliwości wyjaśniły meandry zawiłości prawa w tym temacie! Także dzień pierwszy i rozważania na temat Kodeksu Etyki Lekarskiej.Etyki zawodu nie zmienia się w zależności od zmian Ustawodawczych (czasem bardzo "dziurawych").
Serdeczne dzięki dla Organizatorów tego spotkania, Chrzest Polski stanowił o Jej powstaniu!!! I dziś niezależnie od tego czy jestem wierzącym katolikiem, czy inaczej wierzącym(ewangelicy, protestanci, itp.) czy nie wierzący wszyscy jesteśmy obywatelami Polski, która wtedy powstała.
Dlatego ORGANIZATOROM należą się serdeczne dzięki!!!
Anna Glińska

Chciałbym serdecznie podziękować za wspaniałą organizację pobytu w Gnieźnie z okazji 1050 lecia Chrztu Polski. Zarówno ceremonia upamiętniająca to doniosłe wydarzenie jak również wspaniałe wykłady i dyskusje sprawiły że wyjazd ten na długo będzie w mojej pamięci.
Serdecznie pozdrawiam
Kazimierz Swoboda

Maja ocena spotkania? Uważam je za bardzo udane.
Konferencja „Kodeks etyki lekarskiej wobec wyzwań współczesności" – tematy nie łatwe, ale zarówno przez lekarzy jak i prawników podane ciekawie, o czym na pewno świadczy pełna do końca sala wykładowa.
Tekst przyjętego Memoriału, krótki, sensowny, ujmujący to co trzeba.
Msza z piękną oprawą muzyczną,- dla tych co chcieli wziąć w niej udział, obowiązku nie było.
Sobotnie warsztaty, jak zawsze ciekawe, Ci prawnicy zawsze mówią do lekarzy, to ważne. Temat przeszczepiania aż się prosi o wykorzystanie transplantologów – jeden już się ciekawie wypowiedział.
Pozdrawiam
Wanda Wenglarzy-Kowalczyk

Witam serdecznie. Chciałabym jeszcze raz tą drogą podziękować za tak wspaniałą organizację oraz wszystkim kolegom za stworzenie tak miłej atmosfery naszej konferencji. Uważam że samorząd lekarzy i lekarzy dentystów godnie uczcił rocznicę 1050 lecia Chrztu Polski. Nasze wspólne spotkanie w Katedrze Gnieźnieńskiej było prawdziwą ucztą duchową. Msza Święta celebrowana przez Prymasa Polski i wygłoszona homilia na długo pozostaną w pamięci. Całości dopełniła wspaniała oprawa muzyczna przy bardzo dużym współudziale naszych kolegów lekarzy. Wielkie brawa dla Pani Kasi Strzałkowskiej za napisanie pięknego wiersza. Spotkanie w Gnieźnie miało również charakter roboczy. W piątek 07 października konferencja poświęcona Kodeksowi Etyki Lekarskiej zgromadziła wielu wspaniałych wykładowców. Poruszane były tematy które interesują całe środowisko medyczne. Rozważaliśmy wybrane paragrafy Kodeksu Etyki Lekarskiej a także możliwości ich modyfikacji i zmian. Natomiast sobotnia konferencja poświęcona tajemnicy lekarskiej i transplantologii zgromadziła rzeczników odpowiedzialności zawodowej oraz członków sądu lekarskiego. Na dużą pochwałę zasługuje strona merytoryczna konferencji gdzie zaproszeni goście P.Prof.Teresa Gardocka i P.Prof.Jacek Sobczak tak wspaniali fachowcy od prawa, potrafili nam lekarzom w sposób bardzo przystępny a nieraz i dowcipny przedstawić istotne aspekty prawne w kontekście ostatnich wprowadzonych zmian w ustawach a także tych zmian planowanych.
Bardzo się cieszę że zostałam zaproszona. Pobyt w Gnieźnie sprawił że znalazłam się daleko od spraw dnia codziennego. Panowała tam bardzo dobra aura i był to taki prawdziwy powrót do naszych Polskich korzeni, bo przecież tam wszystko miało swój początek.
Pozdrawiam serdecznie
Anna Tarkowska

Chciałam przekazać wyrazy zadowolenia z powodu zorganizowania w dniach 7-8.10.2016 r. w Gnieźnie Konferencji na temat "Etyki Lekarskiej". Konferencja przygotowana bardzo profesjonalnie. Wykłady znakomitych zaproszonych profesorów dały wiele do myślenia. Warto by te treści przekazać ogółowi kolegów np. w "Gazecie Lekarskiej". Istotnym dla mnie wnioskiem tej Konferencji jest wypowiedź prof. Andrzeja Wojnara podsumowująca Konferencję, że zasady moralne naszego zawodu zawarte w KEL pozostają niezmienne, natomiast do nich należy dostosować przepisy prawa.
Urszula Mikołajczak-Mejer

Uważam  tę uroczystość za jedną  z  najważniejszych  w  ostatniej historii samorządu. Miejsce,  tj. Gniezno, przypomnienie  naszej  polskości, czas  na  refleksje  historyczne bardzo mnie psychicznie wzbogaciły. Słowa podziękowania za  tę  możliwość. Podziękowanie  także  dla  administracji naczelnych  organów  i dla kolegów z  Poznania   za  wspaniałą organizację  spotkania i  konferencje  szkoleniowe. Był to głęboki przegląd aktualnych i istotnych problemów naszego środowiska.
Artur  Hartwich

W imieniu organizatorów, odpowiadających za sprawy techniczne, dziękuję za powyższe słowa uznania. Kiedy władze Naczelnej Izby Lekarskiej poprosiły nas o pomoc w zorganizowaniu niniejszej Uroczystości mieliśmy przekonanie, że to zaszczyt i bardzo chętnie podjęliśmy się tego przedsięwzięcia. Wiedzieliśmy, że konferencja w Gnieźnie, wpisana w 1050. rocznicę Chrztu Polski będzie wydarzeniem, nie tylko na skalę Wielkopolski, ale i całego kraju. Cieszymy się, że mogliśmy być tam dla Państwa i pozostajemy w gotowości do dalszej współpracy na rzecz samorządu lekarzy i lekarzy dentystów.
Daniel Olejniczak

Jako współorganizator spotkania w Gnieźnie organów Naczelnej Izby Lekarskiej z okazji 1050. rocznicy chrztu powinienem w kilku słowach przedstawić moją subiektywną ocenę tego wydarzenia. Dla mnie osobiście kwestionowanie tego spotkania przez część lekarzy było dużym zaskoczeniem, zwłaszcza przy dających się wcześniej słyszeć zarzutach braku lekarzy podczas uroczystości ogólnokrajowych. Wartością, którą cenię sobie najwyżej, jest tolerancja dla poglądów innych ludzi. Jeśli ktoś miał ważny powód, by w tym spotkaniu nie uczestniczyć, to ma do tego prawo. Dla innych ważne było, by w Gnieźnie być. I tym, którzy byli, za udział dziękuję.
Podczas uroczystego posiedzenia organów NIL została przyjęta okolicznościowa deklaracja. Osobiście uważam, że jej treść nie powinna budzić negatywnych konotacji, ponieważ było to uznanie faktu, że z okazji chrztu nasze państwo weszło do kręgu cywilizacji łacińskiej. Przyjęliśmy w niej zobowiązanie przestrzegania w naszej pracy zasad wypracowanych przez naszych poprzedników, czyli szeroko rozumianych wartości humanistycznych.
Spotkanie w Gnieźnie w moim przekonaniu było bardzo dobrą okazją, by uhonorować za ciężką pracę gnieźnieńskich lekarzy. Dlatego zwróciłem się do zarządu województwa wielkopolskiego o przyznanie odznaczenia Zasłużony dla Wielkopolski dla lekarzy Ewy Kociałkowskiej, Jaromira Dziela oraz Wojciecha Kozłowskiego. Dziękuję zarządowi województwa za uznanie zasadności wniosków i nadanie koleżeństwu tego zaszczytnego odznaczenia. W tym miejscu chciałbym podziękować prezydentowi Gniezna za przychylenie się do naszej sugestii i przyznanie medalu honorowego lekarzowi rodzinnemu Marianowi Fluderowi za jego nacechowane humanizmem podejście do pacjentów.
Przy planowaniu spotkania gnieźnieńskiego nie dało się przewidzieć, że odbędzie się ono w momencie wpłynięcia do sejmu projektów obywatelskich dotyczących zmian prawa w zakresie terminacji ciąży i szerokiej dyskusji medialnej na ten temat. Zbieżność czasowa była zupełnie przypadkowa. Moim zdaniem każdy ma prawo własnego poglądu w tych sprawach i może się na ten temat swobodnie wypowiadać. Kolejnym punktem programu była uroczysta msza w historycznej katedrze gnieźnieńskiej odprawiona przez prymasa Polski. Osobiście jestem pod wrażeniem homilii, która została wygłoszona przez prymasa. Padło wiele ważnych słów na temat misji naszego zawodu. W tym miejscu chciałbym bardzo serdecznie podziękować za wspaniałą oprawę artystyczną mszy w wykonaniu naszego zespołu „Operacja Muzyka” i członków chóru WIL oraz Chóru Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu. Za dobór programu i jego wykonanie dziękuję paniom Dobrochnie Martence i Justynie Chełmińskiej, a w szczególności profesowi Przemysławowi Pełce kierującemu zespołami muzycznymi. Było mi szczególnie miło słyszeć od wielu znających się na muzyce ludzi komplementy dla medyków muzyków. Kolejnym punktem spotkania była konferencja naukowa poświęcona wyzwaniom, jakie niesie Kodeksowi etyki lekarskiej współczesność. Jako prelegenci wystąpili autorzy publikacji zawartych w ostatnim numerze „Medycznej Wokandy”, który to w swoim założeniu miał być swoistym komentarzem do Kodeksu etyki lekarskiej.
Serdecznie podziękowania za przygotowanie i prowadzenie konferencji składam profesorom Andrzejowi Wojnarowi oraz Jędrzejowi Skrzypczakowi. Chcę w tym miejscu podkreślić, że konferencja miała charakter konferencji naukowej, a nie światopoglądowej, co niektórzy wcześniej zdawali się sugerować – być może dlatego, że miała odbyła się w auli seminarium. Duża liczba uczestników konferencji wiązała się z koniecznością odpowiednio pojemnej sali, a jedyną salą, którą w tym momencie mogliśmy dysponować, była sala w seminarium. Wystarczyło tylko organizatorów o to zapytać, zanim zaczęto tę lokalizację krytykować. W tym miejscu chciałbym bardzo serdecznie podziękować właścicielom i kierującym hotelami państwu Pietrakom za doskonałą organizację, a zwłaszcza życzliwość okazaną gościom, a także za znakomite zaprezentowanie walorów kuchni wielkopolskiej. Nie ukrywam, że organizacja tego wydarzenia była dużym wyzwaniem logistycznym, któremu dzięki zaangażowaniu pracowników Wielkopolskiej Izby Lekarskiej i Naczelnej Izby Lekarskiej udało się, jak mniemam, sprostać. Za słowa podziękowań ze strony uczestników dziękuję, a za niedociągnięcia serdecznie przepraszam.
W dalszej części Biuletynu znajdą Państwo nieco zdjęć ze spotkania, do których obejrzenia serdecznie zapraszam.

Krzysztof Kordel, Prezes Okręgowej Rady Lekarskiej w Poznaniu
(wypowiedź Prezesa ORL w Poznaniu pochodzi z listopadowego numeru Biuletynu Wielkopolskiej Izby Lekarskiej)


Fotorelacja z wydarzenia w portalu internetowym „Gazety Lekarskiej".

Zdjęcie: Marta Jakubiak GL

Opublikował: Monika Bala

Data: 2016-10-10 14:19:42