1. Przejdź do menu
  2. Przejdź do treści
  3. Przejdź do stopki

Stanowiska i apel Naczelnej Rady Lekarskiej podjęte 15 grudnia 2017 r.

15 grudnia 2017 r. Naczelna Rada Lekarska przyjęła pięć stanowisk:
- w sprawie obywatelskiego projektu ustawy o prawach kobiet i świadomym rodzicielstwie;
- w sprawie projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej;
- w sprawie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem płatności elektronicznych;
- w sprawie zmiany przepisów dotyczących dostosowania podmiotów leczniczych do wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, o których mowa w art. 22 ustawy o działalności leczniczej;
- w sprawie podwyższenia stawki podatku VAT na niektóre wyroby medyczne.

STANOWISKO Nr 24/17/VII
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 15 grudnia 2017 r.
w sprawie obywatelskiego projektu ustawy o prawach kobiet i świadomym rodzicielstwie

Naczelna Rada Lekarska po zapoznaniu się z obywatelskim projektem ustawy o prawach kobiet i świadomym rodzicielstwie, nadesłanym przy piśmie Pana Adama Podgórskiego – Zastępcy Szefa Kancelarii Sejmu z dnia 21 listopada 2017 r., znak: GMS-WP-173-291/17 zgłasza następujące uwagi do przedmiotowego projektu:
1) Negatywnie należy ocenić regulacje odnoszące się do korzystania przez lekarzy z klauzuli sumienia. Należy zaznaczyć, iż niemożliwe jest ograniczenie korzystania z takiego uprawnienia jedynie do sytuacji, w których lekarz dokonał uprzedniego zgłoszenia zamiaru korzystania z tej klauzuli w podmiocie leczniczym, w którym udziela świadczeń. Zaznaczenia wymaga, iż skorzystanie z klauzuli sumienia niejednokrotnie zależy od indywidualnych okoliczności w konkretnym przypadku, np. wskazań do wykonania zabiegu przerwania ciąży. Sama istota klauzuli sumienia polega bowiem na możliwości postąpienia przez lekarza zgodnie z jego wewnętrznymi odczuciami w danym przypadku, dlatego trudno wymagać tego typu zgeneralizowanych deklaracji składanych in abstracto. Ponadto w ocenie Naczelnej Rady Lekarskiej niedopuszczalne jest doprowadzenie do publicznego ujawniania list lekarzy korzystających z klauzuli sumienia. Wysoce prawdopodobne jest, iż skutkiem takich działań będzie szykanowanie lekarzy przez osoby o przeciwnym światopoglądzie. Dotyczy to zarówno lekarzy znajdujących się na ww. listach, jak również lekarzy, których nazwisk nie będzie na tych listach. Niezrozumiałe i nieakceptowalne jest ponadto projektowane wyłączenie możliwości korzystania z klauzuli sumienia w określonych przez projektowaną ustawę przypadkach (świadczenia zdrowotne w zakresie zapobiegania ciąży i badań prenatalnych). Niezależnie bowiem od siły argumentów przemawiających za koniecznością dążenia do „świadomego rodzicielstwa”, sumienie lekarza pozostaje sferą emocjonalną, w którą ustawodawca nie powinien ingerować.
2) Wątpliwości budzi również proponowana w projekcie zmiana art. 26 ust. 3 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty. Zgodnie z obecnym brzmieniem ww. przepisu dzieci poczęte, osoby ubezwłasnowolnione, żołnierze służby zasadniczej oraz osoby pozbawione wolności nie mogą uczestniczyć w eksperymentach badawczych. Zmiana miałaby zdaniem projektodawców polegać na eliminacji z ww. przepisu słów „dzieci poczętych”. Powyższe oznaczałoby dopuszczenie do prowadzenia eksperymentów badawczych na płodach w łonie matki. Nie jest jasne, czy taka była intencja projektodawcy. Tego rodzaju zabieg legislacyjny, a w konsekwencji wprowadzenie nieograniczonej możliwości prowadzenia eksperymentów badawczych na dzieciach poczętych (płodach w łonie matki) należy uznać za niedopuszczalny. Nawet bowiem zakładając dopuszczalność prowadzenia takich eksperymentów, należałoby szczegółowo określić warunki i zakres ich przeprowadzania.
3) Krytyce należy poddać również projektowane uchylenie art. 157a Kodeksu karnego. Omawiany przepis penalizuje spowodowanie uszkodzenia ciała dziecka poczętego lub rozstrój zdrowia zagrażający jego życiu. Przy czym § 2 ww. przepisu stanowi, iż nie popełnia przestępstwa lekarz, jeżeli uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia dziecka poczętego są następstwem działań leczniczych, koniecznych dla uchylenia niebezpieczeństwa grożącego zdrowiu lub życiu kobiety ciężarnej albo dziecka poczętego. Obecnie nie ma również wątpliwości, iż przeprowadzenie zabiegu legalnego przerwania ciąży nie stanowi popełnienia czynu, o którym mowa powyżej, stąd też zupełnie niezrozumiałe jest pozbawianie odrębnej ochrony prawnej dziecka (płodu) znajdującego się w łonie matki.
4) Podobnie trudno jest znaleźć argumentację przemawiająca za projektowanym uchyleniem art. 2 ustawy o Rzeczniku Praw Dziecka. Zgodnie z ust. 1 ww. przepisu, w rozumieniu ustawy dzieckiem jest każda istota ludzka od poczęcia do osiągnięcia pełnoletności. Na podstawie ust. 2 ww. przepisu, uzyskanie pełnoletności określają odrębne przepisy. Należy zaznaczyć, iż sporny przepis wprowadza definicję dziecka jedynie na potrzeby tej konkretnej ustawy, której celem jest w końcu ochrona praw dziecka. Istnieją przypadki, iż interwencja Rzecznika Praw Dziecka może okazać się niezbędna również w przypadku płodu, w stosunku do którego nie został wykonany legalny zabieg przerwania ciąży, gdyż jego byt może być zagrożony nielegalnymi działaniami osób trzecich, stąd też proponowany zabieg legislacyjny należy uznać za zbyt daleko idący.

STANOWISKO Nr 25/17/VII
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 15 grudnia 2017 r.
w sprawie projektu ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej

Naczelna Rada Lekarska po zapoznaniu się z rządowym projektem ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo przedsiębiorców oraz inne ustawy dotyczące działalności gospodarczej, nadesłanym przy piśmie Pana Adama Podgórskiego, Zastępcy Szefa Kancelarii Sejmu z dnia 24 listopada 2017 r., znak: GMS-WP-173-302/17 przedstawia następujące uwagi do projektu:
1. Zastrzeżenia budzi art. 40 projektu ustawy, który w ramach zmian w ustawie z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty przewiduje wprowadzenie nowego art. 19cb ust. 1, zgodnie z którym organ prowadzący rejestr podmiotów prowadzących kształcenie podyplomowe lekarzy i lekarzy dentystów (właściwa dla siedziby organizatora prowadzenia kształcenia okręgowa rada lekarska, a w przypadku okręgowej izby lekarskiej będącej organizatorem kształcenia Naczelna Rada Lekarska) będzie obowiązany dokonać wpisu wnioskodawcy do rejestru w terminie 7 dni od dnia wpływu do niego wniosku o wpis. Należy zaznaczyć, iż zarówno okręgowe rady lekarskie, jak i Naczelna Rada Lekarska są organami kolegialnymi, które podejmują rozstrzygnięcia (w tym te dotyczące wpisu podmiotu do ww. rejestru) w formie uchwał na posiedzeniach odbywających się w z góry zaplanowanych terminach. W wielu okręgowych izbach lekarskich posiedzenia okręgowych rad lekarskich odbywają się raz w miesiącu. W takiej sytuacji niemożliwe będzie sprostanie 7-dniowemu terminowi, przewidzianemu w projektowanym przepisie. Z tych względów zasadna jest zmiana terminu z 7-dniowego na 21 – dniowy.
Powyższa zmiana skutkować będzie koniecznością dokonania zmian w projektowanym art. 19cbust. 2 ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty.. Zgodnie z jego treścią, w przypadkach, gdy organ prowadzący rejestr nie dokona wpisu w terminie 7 dni, a od dnia wpływu wniosku do tego organu upłynęło 14 dni, wnioskodawca może rozpocząć działalność. Nie dotyczy to przypadku, gdy organ wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku o wpis nie później niż przed upływem 7 dni od dnia jego otrzymania. W takiej sytuacji termin, o którym mowa w zdaniu pierwszym, biegnie odpowiednio od dnia wpływu wniosku o wpis. Proponuje się, aby ww. termin tzw. milczącej zgody określić na 30 dni od daty wpływu wniosku do organu.
2. Wątpliwości budzi także brzmienie projektowanego art. 19d ust. 3a ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty, zgodnie z którym w przypadku podjęcia uchwały, o której mowa w ust. 3 (tj. uchwały o zakazie wykonywania działalności objętej wpisem do rejestru), jeżeli organizator kształcenia wykonuje działalność gospodarczą objętą wpisem także na podstawie wpisów do innych rejestrów działalności regulowanej w tym samym zakresie działalności gospodarczej, z urzędu wykreśla się organizatora kształcenia także z tych rejestrów działalności regulowanej. W ocenie Naczelnej Rady Lekarskiej przepis ten nie został sformułowany w sposób jednoznaczny. Trudno bowiem jednoznacznie stwierdzić, jakie rodzaje działalności gospodarczej będą mieściły się w „tym samym zakresie” działalności co organizacja kształcenia podyplomowego lekarzy i lekarzy dentystów. W szczególności taki zapis nie rozstrzyga, czy działalność polegającą na organizacji kształcenia podyplomowego pielęgniarek i położnych będzie można uznać za działalność gospodarczą z tego samego zakresu co działalność polegająca na kształceniu podyplomowym lekarzy i dentystów, czy też w projektowanym przepisie chodzi jedynie o rejestry podmiotów organizujących kształcenie podyplomowe lekarzy i lekarzy dentystów prowadzone przez pozostałe izby lekarskie. O ile w tej drugiej sytuacji można zrozumieć ratio legis projektowanego przepisu, o tyle w przypadku pierwszej z opisanych sytuacji projektowana regulacja byłaby nie do przyjęcia. Z tych względów powyższy przepis należałoby doprecyzować.
3. Ponadto zasadnym jest odniesienie się do projektowanych zmian do ustawy z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej. Projekt zakłada dodanie ust. 3 do art. 104, o następującym brzmieniu: „Organ prowadzący rejestr wydaje z urzędu zaświadczenie o dokonaniu wpisu do rejestru.” Powyższe rozwiązanie należy ocenić negatywnie. Należy wskazać, iż na podstawie § 16 ust. 2 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 29 września 2011 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych objętych wpisem do rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą oraz szczegółowego trybu postępowania w sprawach dokonywania wpisów, zmian w rejestrze oraz wykreśleń z tego rejestru, zaświadczenie o wpisie podmiotu wykonującego działalność leczniczą do rejestru wystawiane jest w postaci elektronicznej i generowane z systemu teleinformatycznego w sposób umożliwiający jego wydruk. Nie wymaga podpisu ani pieczęci. Stąd też projektowana regulacja jest zbędna, a jej wprowadzenie spowoduje wątpliwości interpretacyjne, co do obowiązku równoległego wydawania takiego zaświadczenia w formie papierowej.
4. Należy również wskazać, że proponowany w art. 144 projektu ustawy przepis art. 108 ust. 3a ustawy o działalności leczniczej jest nieprecyzyjny, co biorąc pod uwagę dotkliwe konsekwencje jego zastosowania w postaci wykreślenia wpisu ze wszystkich rejestrów budzi poważne wątpliwości. Przepis ten przewiduje bowiem wykreślenie wpisu, gdy podmiot wykonuje działalność leczniczą objętą wpisem także na podstawie wpisów do innych rejestrów działalności regulowanej w tym samym zakresie działalności. Pojęcie prowadzenia działalności regulowanej w tym samym zakresie jest niejednoznaczne i będzie budziło trudności interpretacyjne. Podobne wątpliwości będzie rodziło użyte w projektowanym art. 108 ust. 3a ustawy o działalności leczniczej sformułowanie „stosuje się odpowiednio”.

STANOWISKO Nr 26/17/VII
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 15 grudnia 2017 r.
w sprawie projektu ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem płatności elektronicznych

Naczelna Rada Lekarska, po zapoznaniu się z projektem ustawy o zmianie niektórych ustaw w związku z rozwojem płatności elektronicznych, nadesłanym przy piśmie pana Tadeusza Kościńskiego – Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Rozwoju z dnia 24 listopada 2017 r., znak: DGE-I.4314.77.2017.JK IK-541485, zgłasza następujące uwagi do przedmiotowego projektu ustawy:
W art. 4 przedmiotowego projektu ustawy proponuje się zmianę w ustawie o usługach płatniczych, w wyniku której przedsiębiorca przyjmujący zapłatę w lokalu przedsiębiorstwa lub pojeździe wykorzystywanym do świadczenia usług transportu pasażerskiego, zobowiązany będzie do zapewnienia możliwości dokonywania zapłaty w tym lokalu lub pojeździe przy użyciu co najmniej jednego powszechnie akceptowanego instrumentu płatniczego w formie elektronicznej.
Oznacza to, że przedsiębiorca, którego rodzaj wykonywanej działalność znajdzie się w wykazie zawartym w rozporządzeniu wydanym na podstawie projektowanej ustawy, jak i przedsiębiorca, który jest objęty obowiązkiem ewidencji obrotu przy zastosowaniu kas rejestrujących wynikającym z ustawy o podatku od towaru i usług, będzie obligatoryjnie zobowiązany do zapewnienia możliwości dokonywania zapłaty przy użyciu co najmniej jednego powszechnie akceptowanego instrumentu płatniczego w formie elektronicznej.
Mając na uwadze, iż usługi świadczone przez lekarzy i lekarzy dentystów są objęte – niezależnie od wysokości obrotu - obowiązkiem prowadzenia ewidencji obrotu przy zastosowaniu kas rejestrujących oraz uwzględniając sytuację, iż prowadzona przez niektórych lekarzy i lekarzy dentystów działalność jest niewielkich rozmiarów, zasadne jest wprowadzenie do projektu ustawy zapisu, który będzie uzależniał obowiązek przyjmowania płatności przy pomocy instrumentów płatniczych w formie elektronicznej od osiągnięcia pewnego pułapu przychodów z tytułu sprzedaży towarów i usług na rzecz osób fizycznych nie prowadzących działalności gospodarczej. Projekt ustawy w obecnym kształcie może doprowadzić do sytuacji, w której koszt umożliwienia dokonania płatności za pomocą instrumentów płatniczych, może być nieproporcjonalnie wysoki w stosunku do przychodu, jaki osiąga praktyka lekarska.

Stanowisko Nr 27/17/VII
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 15 grudnia 2017 r.
w sprawie zmiany przepisów dotyczących dostosowania podmiotów leczniczych do wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, o których mowa w art. 22 ustawy o działalności leczniczej

Naczelna Rada Lekarska po dokonaniu analizy przepisów ustawy z dnia 29 września 2017 r. o zmianie ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017 r. poz. 2110), która weszła w życie dnia 30 listopada 2017 r. stwierdza, że dokonana na mocy tej ustawy zmiana zasad dostosowania podmiotów leczniczych do wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą, o których mowa w art. 22 ustawy o działalności leczniczej, budzi szereg poważnych wątpliwości.
Znowelizowany art. 207 ust. 3 i 4 ustawy o działalności leczniczej przewiduje, że podmiot, który nie zrealizował programu dostosowawczego, powinien wystąpić do Państwowej Inspekcji Sanitarnej z wnioskiem o wydanie opinii o wpływie niespełniania wymagań na bezpieczeństwo pacjentów.
Zastrzeżenia budzi po pierwsze to, że tak ważna dla funkcjonowania całej ochrony zdrowia w Polsce ustawa została uchwalona bez konsultacji społecznych, omawiane zapisy pojawiły się w projekcie ustawy dopiero na etapie prac w Sejmie zgłoszone jako poprawka poselska.
Naczelna Rada Lekarska zwraca uwagę, że problem niespełniania niektórych wymogów w zakresie pomieszczeń i urządzeń dotyczy ogromnej liczby podmiotów leczniczych funkcjonujących w Polsce.
Rozwiązania ustawowe zapisane w nowym art. 207 ust. 3 i 4 ustawy o działalności leczniczej niosą potencjalne zagrożenie dla dalszego istnienia tych placówek ochrony zdrowia, które nie spełniają wszystkich wymogów w zakresie pomieszczeń czy urządzeń i w rezultacie mogą skutkować ograniczeniem dostępności pacjentów do świadczeń.
Zastrzeżenia budzi fakt, że ustawodawca nie określił, jakimi kryteriami ma się kierować Państwowa Inspekcja Sanitarna przy wydawaniu opinii o wpływie niespełniania wymagań na bezpieczeństwo pacjentów. Rodzi to duże ryzyko arbitralności decyzji w tym zakresie i ich niejednolitego stosowania w poszczególnych rejonach kraju.
Po drugie, ustawodawca nie przewidział wyraźnie możliwości wniesienia przez podmiot leczniczy środka odwoławczego od tego rodzaju opinii Państwowej Inspekcji Sanitarnej wydanej w formie postanowienia, co oznacza, że kwestia zaskarżenia niekorzystnego stanowiska będzie dyskusyjna.
Po trzecie, ustawodawca nie wskazał, czy wystąpienie z wnioskiem do Państwowej Inspekcji Sanitarnej o wydanie opinii o wpływie niespełniania wymagań na bezpieczeństwo pacjentów jest obligatoryjne czy fakultatywne.
Po czwarte - i z punktu widzenia praktycznego najważniejsze - ustawodawca nie określił, jakie skutki będzie miało ewentualne wydanie przez Państwową Inspekcję Sanitarną negatywnej opinii co do wpływu niespełnienia wszystkich wymogów pomieszczeń i urządzeń na bezpieczeństwo pacjentów, w szczególności, czy będzie to skutkowało wykreśleniem z rejestru podmiotów wykonujących działalność leczniczą.
Naczelna Rada Lekarska uważa, że Minister Zdrowia powinien zainicjować pilną nowelizację i doprecyzowanie wskazanych przepisów.

STANOWISKO Nr 28/17/VII
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 15 grudnia 2017 r.
w sprawie podwyższenia stawki podatku VAT na niektóre wyroby medyczne
Naczelna Rada Lekarska negatywnie ocenia podwyższenie stawki podatku VAT na niektóre wyroby medyczne wynikające z treści ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług uchwalonej przez Sejm Rzeczypospolitej Polskiej w dniu 14 grudnia 2017 r.
Podwyższenie stawki podatku VAT na niektóre wyroby medyczne ze stawki 8% do stawki podstawowej 23% będzie miało istotne konsekwencje dla wysokości wydatków pacjentów na wyroby medyczne.
Naczelna Rada Lekarska negatywnie ocenia przewidziany w przedmiotowej ustawie 7-dniowy termin wejścia w życie. Podatnicy, w tym również prowadzący działalność gospodarczą płatnicy podatku VAT, nie powinni być zaskakiwani zmianami obciążeń fiskalnych. Zwiększenie obciążeń fiskalnych powinno być dokonywane z zastosowaniem odpowiednio długiego okresu vacatio legis, umożliwiającego przedsiębiorcom dokonanie niezbędnych korekt planów finansowych.

Naczelna Rada Lekarska 15 grudnia 2017 r. podjęła również jeden apel:
- do Ministra Zdrowia w sprawie zasad kwalifikacji do udziału w kursach objętych programem specjalizacji realizowanych przez okręgowe izby lekarskie.

APEL Nr 11/17/VII
NACZELNEJ RADY LEKARSKIEJ
z dnia 15 grudnia 2017 r.
do Ministra Zdrowia w sprawie zasad kwalifikacji do udziału w kursach objętych programem specjalizacji realizowanych przez okręgowe izby lekarskie

Naczelna Rada Lekarska zwraca się z apelem do Ministra Zdrowia o podjęcie pilnych działań legislacyjnych zmierzających do nowelizacji przepisów dotyczących przydziału miejsc na kursach szkoleniowych objętych programem specjalizacji, tak aby okręgowe izby lekarskie, które – ze środków finansowych pochodzących ze składek lekarzy członków danej okręgowej izby lekarskiej – organizują nieodpłatnie kursy objęte programem specjalizacji, miały prawo prowadzić rekrutację na te kursy z uwzględnieniem zasady pierwszeństwa członków danej izby lekarskiej.
Znowelizowane przepisy ustawy z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty (art. 19g ust. 4a) przewidują, że zgłoszenia do uczestnictwa w kursach szkoleniowych objętych programem danej specjalizacji są realizowane wyłącznie za pomocą SMK. Konwent Prezesów Okręgowych Rad Lekarskich wskazał, że te przepisy mogą całkowicie pozbawić okręgowe izby lekarskie wpływu na to, kto zostanie zakwalifikowany do udziału w kursach organizowanych przez daną izbę. Zdaniem Naczelnej Rady Lekarskiej w pełni uzasadniony jest postulat, aby okręgowa rada lekarska, która zorganizowała i sfinansowała kurs objęty programem specjalizacji, miała prawo prowadzić rekrutację z uwzględnieniem pierwszeństwa członków danej izby lekarskiej. Rada zwraca uwagę, że pozbawienie okręgowych izb lekarskich realnego wpływu na rekrutację doprowadzi do ograniczenia dostępności do tych szkoleń po dniu 1 stycznia 2018 r.

Opublikował: Monika Bala

Data: 2017-12-15 16:18:51